Ateşten Gömlek

14 01 2022
251 kez okundu
halit.celikbudak@gmail.com

Gelecek yıl, Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılı… Cumhuriyet’e giden yol İstiklal Harbi, Bağımsızlık Savaşı, Kurtuluş Savaşı veya Milli Mücadele’dir… Milli Mücadele, Türk milletinin, büyük ve güçlü devletler karşısında her türlü yokluk, sıkıntı ve imkansızlık ile daha önce benzeri görülmemiş zaferinin adıdır…
* * * *
19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun'a çıkmasıyla Milli Mücadele başlamıştı… Atatürk Nutuk’ta, ‘Ben, 1919 senesi Mayıs içinde Samsun’a çıktığım gün elimde, maddi hiçbir kuvvet yoktu. Yalnız büyük Türk Milleti'nin asaletinden doğan ve benim vicdanımı dolduran yüksek ve manevi bir kuvvet vardı. İşte ben bu milli kuvvete, bu Türk Milleti'ne güvenerek işe başladım’ diyor…
* * * *
Milli Mücadele, 11 Ekim 1922’de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile sona ermiştir… Türk milleti üç yıl süren savaş sonunda bağımsızlığına kavuşur… O günlerin Mudanyası’nı ünlü ABD’li gezgin yazar Ernest Hemingway, 23 Ekim 1922 günkü The Toronto Daily Star gazetesinde şöyle yazar…, ‘Marmara kıyısında sıcak, toz toprak içinde, yolları arnavutkaldırımı döşeli, evleri ahşap, sivrisinek yuvası ikinci sınıf kıyı kasabasıdır. Batılılar buraya barış dilenmeye geliyorlardı. Yoksa barış istemeye ya da barış koşullarını dikte ettirmeye değil’...
* * * *
Milli Mücadele Türkiye’nin yakın tarihinin en önemli dönemidir… Bu dönemi anlatan büyük romanlardan maalesef yoksunuz… Örneğin, Tolstoy’un ‘Savaş ve Barış’ı gibi… Tolstoy, dünya edebiyatının zirvesi sayılan eserinde Rusya’nın Fransa tarafından istilası döneminde yaşanmış olayları, Napolyon döneminin Rusya’da Çar toplumuna etkisini, bu etkinin doğurduğu sonuçları beş asil aileden örnekler vererek anlatır…
* * * *
Milli Mücadele dönemini anlatan ‘tek bir roman’ yazılmıştır… Bu Osmanlı döneminde de böyle maalesef… Yahya Kemal, Mohaç Meydan Muharebesi’nde savaşan bir yeniçerinin ruh dünyasını ortaya koyan, günlük hayatını anlatan bir romanın olmamasını büyük üzüntü ile birkaç yazısında dile getirir mesela… Milli Mücadeleyi anlatan tek roman Halide Edip’in ‘Ateşten Gömlek’ adlı romanıdır… Halide Edib, Milli Mücadele’yi cepheden yazmış… Mücadelenin canlı şahidi… Olayları bizzat yerinde görmüş, o ruh durumu içinde yazmış… Meraklılara okumalarını tavsiye ederim…
* * * *
Roman önce İkdam gazetesinde tefrika edilmiş… İkdam da ilginç bir gazete… Sahibi Ahmet Cevdet, II. Meşrutiyet’in ilan edildiği 24 Temmuz 1908 gecesi, gazete provalarını görmeye gelen sansür memurlarını kovmuş... Bu olay 24 Temmuz Gazeteciler Bayramı’nın doğmasına vesile olmuş… Daha sonra Yakup Kadri Karaosmanoğlu yönetiminde yayımlanır… Milli Mücadele’yi destekler... Cenab Şahabeddin, Halit Ziya Uşaklıgil, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Emin Yalman gibi tanınmış yazarlar İkdam’ın yazı kadrosundadır…
* * * *
Halide Edib Adıvar, 1882’de İstanbul Beşiktaş’ta doğmuş… Doğduğu evi ‘Mor Salkımlı Ev’ adlı eserinde anlatmış… Halide 1901 senesinin sonlarına doğru, Amerikan Koleji’ni bitiren ilk Türk kızıdır… 1908’de Hüseyin Cahid tarafından çıkarılan ve Tevfik Fikret’in başyazarlığını üstlendiği Tanin gazetesinde yazmaya başlar... İşgal yıllarında Milli Mücadele’nin içerisinde aktif rol oynamış, işgale karşı halkı harekete geçirmek için yaptığı konuşmalarıyla, özellikle de Sultanahmet Mitinglerinde yaptığı konuşmalarla, öne çıkmış… Anadolu’ya geçerek Milli Mücadele’ye katılmış… 9 Ocak 1964’de vefat etmiş… Bu yıl 58. ölüm yıldönümü… Allah rahmet eylesin, nur içinde yatsın…

 

Whatsapp
google_160x600